Ο ρόλος των Περιφερειών στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση και η περίπτωση της Ελλάδος

από PRESS

ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ

Νικήτας Χιωτίνης

Για να κατανοήσουμε τους λόγους για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση (i)οδηγήθηκε στη, με τη Συνθήκη της Λισαβόνας (2007), ρητή αναφορά στον στόχο της εδαφικής συνοχής, της τοπικής ανάπτυξης και στην αρχή της επικουρικότητας(ii), και στη συνέχεια στη δήλωση της Κοπεγχάγης (2012) ότι «Η δράση της Ε.Ε. μπορεί να έχει συγκεκριμένα αποτελέσματα μόνον εάν οι Δήμοι και οι Περιφέρειες αποκτήσουν ουσιαστικό ρόλο στην εφαρμογή της στρατηγικής “Ευρώπη 2020” και αναδειχθούν σε ισότιμους παράγοντες μέσω της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης», οφείλουμε μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της.

Οι πρώτες προσπάθειες διακρατικής συνεργασίας άρχισαν αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι λόγοι προφανείς.

Πρώτ’ απ’ όλα βρισκόταν μεταξύ δύο υπερδυνάμεων που εν πολλοίς την ήλεγχαν.

Μόνο αν με κάποιο τρόπο επιτυγχανόταν κάποια οικονομική τουλάχιστον συνεργασία μεταξύ των ισχυροτέρων τότε ευρωπαϊκών κρατών, θα μπορούσαν αυτά να σταθούν, σχετικώς τουλάχιστον, αυτόνομα και αυτοδύναμα και έτσι να αναπτυχθούν.

Μεγάλο ρόλο όμως έπαιξε και η επιθυμία να καταστεί αδύνατος ένας νέος ευρωπαϊκός εμφύλιος.

Χώρες που είχαν καταστραφεί από τους μεταξύ τους πολέμους, θέλοντας να απαλείψουν μια τυχόν επανάληψή του, απεφάσισαν να προβούν σε μια οικονομική συνεργασία, τέτοια που θα μετέτρεπε τους πρώην αντιπάλους σε συνεταίρους και επιπλέον θα καθιστούσε αμετάκλητη αυτήν την εταιρική τους σχέση.

Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Βέλγιο και Λουξεμβούργο ξεκίνησαν αυτήν την επιχείρηση από τους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα, που αποτελούσε τον πυρήνα των βιομηχανιών τους(iii)

Επρόκειτο περί σχεδίου που θα ήλεγχε και τις πολεμικές βιομηχανίες. Αυτή η πρώτη «ένωση» γρήγορα θα εξελιχθεί στη γνωστή μας ΕΟΚ, που θα εμπλουτίζεται με ολοένα και περισσότερα κράτη – μέλη, και στην Ε.Ε., που με τη σημερινή μορφή της απαριθμεί 27 κράτη – μέλη.

Από τους παραπάνω λόγους που επέβαλαν την ευρωπαϊκή διακρατική συνεργασία, τουλάχιστον ο πρώτος – η ανάγκη αυτόνομης και αυτοδύναμης ανάπτυξης των «εταίρων» – όχι μόνο δεν εξέλιπε, αλλά δυναμώθηκε. Αλλά και η οικονομική και κοινωνική συνοχή αποτελούν επίσης προϋπόθεση βιωσιμότητας αυτής της εταιρικής σχέσης.

Έτσι, οδηγηθήκαμε στη Συνθήκη της Λισαβόνας, όπου, πέραν των ήδη τεθέντων στόχων περί οικονομικής συνοχής μεταξύ των κρατών, ετέθη ρητώς και η ανάγκη εδαφικής συνοχής μεταξύ όλων των περιφερειών της Ευρώπης, καθώς και η ανάγκη προώθησης της αρχής της επικουρικότητας.

Επίσης οδηγηθήκαμε στην δήλωση της Κοπεγχάγης, όπου στην 5η Σύνοδο των Περιφερειών και των Πόλεων, η οποία αποτελεί το σώμα των αιρετών αντιπροσώπων των Δήμων και των Περιφερειών της Ε.Ε., τονίστηκε η ανάγκη να απελευθερωθεί η δυναμική των Δήμων και των Περιφερειών, για να αποκτήσουν ενισχυμένο ρόλο στη στρατηγική για την ευρωπαϊκή ανάπτυξη και ολοκλήρωση.

Αυτή η ανάγκη αναγνώρισης και ενίσχυσης των Περιφερειών ως των κυττάρων της ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και η συνακόλουθη ανάγκη επιδίωξη «εδαφικής συνοχής» – δηλαδή ενίσχυσης μιας ισοδύναμης ανάπτυξης, με άρση, από όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, των όποιων αδυναμιών των και των κάθε είδους αποκλεισμών από τους κοινούς ευρωπαϊκούς στόχους – αναγνωρίζεται και υιοθετείται ολοένα και περισσότερο, τόσο σε επίπεδο «δεξαμενών σκέψης», μέσω διαφόρων μελετών που ανατίθενται από τα όργανα της Ε.Ε. για τον σκοπό αυτό και προωθείται ως σκοπός και ως διευθύνουσα ιδέα, από όλα τα κράτη – μέλη.

Στην Ιταλία, π.χ., έχουν γίνει σοβαρές γι’ αυτό προσπάθειες, με τη διεύρυνση της αυτονομίας των αυτοδιοικούμενων Περιφερειών της, με σχετικές προσθήκες στο Σύνταγμά της. Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, βεβαίως, αυτή η ενισχυμένη αυτονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης βεβαίως προϋπήρχε.

Μην ξεχνάμε πως αρκετά κράτη έχουν συγκροτηθεί ως ομοσπονδίες, με άλλες λιγότερο άλλες περισσότερο αυτοδιοικούμενες Περιφέρειες, μερικές των οποίων μάλιστα έχουν το «ένα πόδι εδώ και το άλλο εκεί».

Τα τελευταία χρόνια γίνεται στην Ευρώπη πολλή συζήτηση γύρω από τη σχετικώς εσχάτως εισαχθείσα έννοια – στόχο περί «στρατηγικής ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης»(iv). Διαπιστώνεται και επιδιώκεται η τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, με βάση τα ξεχωριστά παραγωγικά και ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του κάθε τόπου ή της κάθε περιφέρειας, με την πρόσδοση σε αυτές «εξειδικεύσεων» και με την ενεργό συμμετοχή τους σε διακρατικές ή ακόμα και υπερ-κρατικές συνεργασίες.

Το πρόβλημα με την Ελλάδα είναι πως, παρ’ όλες τις προσπάθειες που έγιναν για μεταφορά εξουσίας και αυτονομίας στον σχεδιασμό και υλοποίηση της ανάπτυξης στις Περιφέρειές της, παρ’ όλες τις κατάδηλες κοινωνικές, ιστορικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητές τους – που κυρίως αυτές οι τελευταίες θα προσέδιδαν ιδιαίτερη σημαντική στο σύνολο της νεοελληνικής παρουσίας στην Ε.Ε. – η κεντρική εξουσία επιμένει στον ασφυκτικό έλεγχο του κράτους, με την Αυτοδιοίκηση στο περιθώριο και στα χαρτιά.

Η συνεχεια στο δικτυακο τοπο της εφημεριδας ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: