ΑΝΕΣΤΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ Η παρακαταθήκη ενός ποιητή

από PRESS

Του Κώστα Μαρίνου

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Μπορεί ο Ανέστης Ευαγγέλου να είναι γνωστός κυρίως ως ποιητής, παράλληλα όμως με την ενασχόλησή του με την ποίηση ενδιαφέρθηκε και για το έργο των ομοτέχνων του και διατύπωσε τις απόψεις του για τη δουλειά τους με σαφήνεια και ευγένεια, δύο στοιχεία που χαρακτήριζαν και τον ίδιο.

«Χρειάστηκε να γίνει τριάντα χρόνων, τον Ιούλιο του 1966, για να νιώσει ότι μπορεί να εμπιστευτεί τις δυνάμεις του και να εκφραστεί δημόσια για την ποίηση. Νομίζω όμως ότι δεν ήταν μόνο αυτό, η εσωτερική δηλαδή πεποίθηση ότι είναι έτοιμος να δοκιμαστεί στη θεωρία.

Στην απόφασή του συνέβαλε επίσης η προϊούσα ανάμειξή του στα δημόσια πράγματα, η πολιτική του θέση, η διαμόρφωση μιας ηθικής στάσης για τη λογοτεχνία όπως και για τη ζωή, η ωρίμανση της αλληλεγγυότητας που αισθανόταν για το άλλον, τον γνωστό-άγνωστο».

Η επιλογή αυτού του αποσπάσματος από τη σοφή εισαγωγή του Αλέξη Ζήρα στη συλλογή των κριτικών σημειωμάτων του Ανέστη Ευαγγέλου δεν είναι τυχαία, αφού δίνει το στίγμα της παρουσίας του στα λογοτεχνικά πράγματα.

Τον τρόπο που διάβασε ο Ευαγγέλου τους ποιητές της γενιάς του, αλλά και τους παλαιότερους και τους νεότερους, θα τον ανακαλύψει ο αναγνώστης στις μελέτες για ποιητές όπως ο Σικελιανός, ο Θέμελης ή ο Μάρκογλου.

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνονται κριτικές του Ευαγγέλου για ποιητικά βιβλία, κριτικές καίριες, συχνά δηκτικές. Ο Αλέξης Ζήρας καταχώρησε στο βιβλίο και συνεντεύξεις που έδωσε ο Ευαγγέλου με συνομιλητές πρόσωπα που εκτιμούσε, μια σειρά άρθρων του Ευαγγέλου, καθώς και καταγραφή κάποιων απόψεών του για τη ποιητική δημιουργία, όπου γράφει μεταξύ άλλων: «Η ποίηση μας μαθαίνει την αγάπη».

Ο κριτικός Αλέξης Ζήρας μιλά στη «ΜτΚ» για τον ποιητή και τον κριτικό Ανέστη Ευαγγέλου.

Τι σας ώθησε στη συγκρότηση αυτού του βιβλίου, που υποθέτω πως θα απαίτησε και δουλειά;

Τον Ανέστη τον ήξερα προσωπικά και είχα από αυτόν μόνο αγαθές μνήμες. Την ποίησή του προφανώς και την ήξερα, αλλά μετά, όταν κοίταξα και τα κείμενά του συνολικά, με την ευκαιρία της μεταθανάτιας έκδοσης, και έχοντας τώρα μια σφαιρική εικόνα του κριτικού έργου του Ευαγγέλου, μπορώ να πω ότι ήταν για μένα μια αποκάλυψη στα όρια της σύγχρονης ποίησης.

Πού θα τοποθετούσατε τον Ευαγγέλου στο σώμα της νεοελληνικής ποίησης πέρα από τις γενεές;

Θα τον έβλεπα σε μα ομάδα ποιητών ανεξαρτήτως γενεών, των οποίων το στίγμα είναι κυρίως η υπαρξιακή αναζήτηση, γενικός όρος ανεξαρτήτως πολιτικής ή οποιασδήποτε άλλης συνάφειας.

Ο Ευαγγέλου, ακόμη και την περίοδο που είχε έντονη πολιτική δράση (από το 1965 μέχρι το 1977, μετά απογοητεύτηκε και άρχισε να αποσύρεται από τα πολιτικά δρώμενα της Θεσσαλονίκης), ενδιαφερόταν στην ποίησή του για την υπαρξιακή ταυτότητα του ανθρώπου, για την εσωτερική του περιπέτεια.

Διακρίνετε ακόμη την «κλειστή αντιλυρική γλώσσα» ποιητών της προηγούμενης γενεάς από τη γλώσσα του Ευαγγέλου;

Η ποίηση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ελλάδα είχε πάρει πολλά από τα στοιχεία του προπολεμικού μοντερνισμού, δηλαδή χαρακτηριστικά της γενιάς του Σεφέρη, του Ελύτη και των λοιπών, και ένα μέρος έστω αυτής είχε αναπτύξει έναν κώδικα ομιλίας που ήταν κλειστός.

Ο αναγνώστης, για να μπει σε αυτόν τον κώδικα, έπρεπε να είναι εξασκημένος, να έχει διαβάσει πολλούς ποιητές και επίσης να έχει τη δυνατότητα να ξεπερνά τους συμβολισμούς που είχε αυτή η ποίηση. Ο Ευαγγέλου δεν νομίζω ότι ανήκει σε αυτή την ομάδα των ποιητών, της κλειστής κατά κάποιον τρόπο γλώσσας.

Η ποίηση του είναι πολύ ανοικτή, διάφανη, το νοήματά της είναι άμεσα αντιληπτά από τον αναγνώστη. Βεβαίως, δεν είναι μια ποίηση καθαυτό ρεαλιστική, όπως η ποίηση άλλων ποιητών που ήταν καθοδηγούμενοι πολιτικά, αλλά είναι μια ποίηση που διαφέρει από την έντονα εσωστρεφή ποίηση που είχε αναπτυχθεί στη Θεσσαλονίκη και στην υπόλοιπη Ελλάδα.

Πώς θα χαρακτηρίζατε αυτό το βιβλίο;

Ως ένα βιβλίο παρακαταθήκης ενός ποιητή, ο οποίος ενδιαφέρθηκε πάρα πολύ για το πώς μπορεί η ποίηση να επικοινωνεί με τον άλλον. Σε όλα τα κείμενα, από τα νεανικά του μέχρι τα τελευταία του, υπάρχει αυτό το μοτίβο, η έγνοια να μπορεί μέσω της ποίησης ο ποιητής με τον κόσμο, οι άλλοι άνθρωποι με τον ποιητή και όλοι μαζί να έχουν μια κοινή γλώσσα. Αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της ποίησης του Ευαγγέλου, αλλά πιστεύω και της κοσμοθεωρίας του γενικότερα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: